Aktualności

bezpłatne wejścia na wystawy stałe muzeum okręgowego

     W każdą środę wstępy na wystawy stałe w poniższych oddziałach Muzeum Okręgowego oraz Muzeum Etnograficznego w Toruniu są bezpłatne:

  • Ratusz Staromiejski,
  • Dom Mikołaja Kopernika,
  • Muzeum Historii Torunia w Domu Eskenów,
  • Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu w Kamienicy pod Gwiazdą,
  • Muzeum Toruńskiego Piernika,
  • Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika,
  • Muzeum Twierdzy Toruń,
  • Park Etnograficzny w Toruniu,
  • Olenderski Park Etnograficzny w Wielkiej Nieszawce. 

Więcej informacji dostępne na stronie: muzeum.torun.pl oraz etnomuzeum.pl .

DSC02233

bella skyway festival - toruń (2022)

20170822_215415

     Festiwal Bella Skyway to plenerowe widowisko, które nieprzerwanie już od 2009 roku upiększa Toruń przez kilka sierpniowych nocy. Do aranżacji świetlnych wykorzystuje się zwykle obiekty architektury Torunia i nie tylko. Różnorodna tematyka scenerii oraz zjawiskowe pokazy co roku przyciągają do miasta mnóstwo widzów.

     W roku 2022 festiwal odbędzie się na terenie Starówki w dniach 16-20 sierpnia. Tegoroczna, 13. edycja zorganizowana jest w formie trzech zamkniętych stref. Dodatkowo strefy uzupełnione zostaną o otwarte wydarzenie towarzyszące, którym toruński festiwal chce wesprzeć ukraińskich artystów. Niezwykły, przygotowany przez kolektyw ukraińskich twórców mapping wyświetlany na kościele pw. Ducha Świętego na Rynku Staromiejskim będzie wyrazem solidarności Bella Skyway Festival z narodem ukraińskim. Wydarzenie będzie biletowane.

Więcej informacji znajdą Państwo na stronie organizatorów: bellaskyway.pl .

Tegoroczna fotorelacja dostępne na stronie: Paweł Schulz Fotografia (link do Facebook’a).

FESTIWAL RZEKI WISŁY - WŁOCŁAWEK, toruń

     Festiwal Wisły to największy w Polsce zlot tradycyjnych łodzi i statków rzecznych. W 2022 roku wydarzenie po raz szósty zaangażuje nadwiślańskie miejscowości połączone rzeką tak ważną dla Polaków. Tradycje wiślane, dziedzictwo, historia, rękodzieło, nadwiślańskie jadło, rejsy, koncerty i zabawa – oto program każdej kolejnej edycji festiwalu.

     Zaraz po Włocławku, festiwal zagości w Toruniu – 14 i 15 sierpnia 2022 roku. Na toruńskim Bulwarze Filadelfijskim pojawią się stoiska edukacyjne oraz jarmark „Nadwiślańskie Smaki”. Zaplanowano także regaty, koncerty, liczne pokazy, prezentacje, spotkania. Zapraszam do obejrzenia zdjęć statków i łódek z wcześniejszych lat.

Strona festiwalu: festiwalwisly.pl/3/program

Toruński gotyk - na dotyk? (artykuł)

przewodnik po toruniu

     Każdy, kto był w Toruniu choćby przez jeden dzień, na pewno usłyszał hasło: „Toruń – gotyk na dotyk”. To trafne określenie, ponieważ w naszym mieście możemy podziwiać mnóstwo autentycznych zabytków architektury wybudowanych w tym stylu. Często jednak zdarza się, że sama znajomość hasła nie wystarcza, by ów gotyk zauważyć, a co za tym idzie, by zachwycić się nim. Wobec tej potrzeby, postanowiłem napisać niniejszy artykuł. Mam nadzieję, że będzie on użyteczny dla wszystkich zainteresowanych. Zapraszam do lektury!

 

Definicja

Gotyk jest to styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (w tym w rzeźbie oraz malarstwie) okresu dojrzałego i późnego średniowiecza.

Kontekst

Omawiany styl znacząco różnił się od swojego poprzednika – stylu romańskiego. Zrezygnowano z niskich i masywnych konstrukcji o małych oknach. Zaczęto budować natomiast nowe budynki o lekkiej bryle, strzelistych fasadach, wysokich sklepieniach i oknach zwieńczonych ostrym łukiem. Wszystko to miało zwrócić uwagę odbiorcy na boga i jego wielkość. Wszystkie dzieła tworzono bez podpisów – na chwałę niebios.

przewodnik po toruniu

Ramy czasowe

Początek stylu gotyckiego sięga XII-wiecznej Francji. To wtedy powstawała m.in. słynna Katedra Notre Dame w Paryżu. Nowy styl szybko pojawił się w Wielkiej Brytanii (również wiek XII), skąd w XIII wieku rozprzestrzenił się już na całą Europę (Hiszpania, Niemcy, Skandynawia i Europa Środkowa).

Za koniec epoki stylu gotyckiego przyjmuje się początek wieku XVI.

Zasięg

Dzieła stylu gotyckiego możemy podziwiać niemal w całej Europie – za wyjątkiem Włoch. Tam nie przyjął się nowy styl, ponieważ bardzo silne były tradycje sztuki antycznej. Ponadto od ok. 1420 roku kształtował się tam już kolejny styl – renesans.

Gotyk w Polsce

Pierwsze nawiązania do sztuki gotyckiej na ziemiach polskich pojawiły się w wieku XIII i zaczęły się rozprzestrzeniać dzięki zakonom dominikanów i franciszkanów. Budowanie kościołów i ratuszy często wiązało się ze zbiorowym finansowaniem przedsięwzięcia, nierzadko przy udziale królewskiego mecenatu. Największe rozkwity architektury gotyckiej przypadły na rządy króla Kazimierza Wielkiego i Kazimierza Jagiellończyka.

toruń przewodnik

Charakter

Na architekturę ziem północnych duży wpływ miały wzorce inspirowane budowlami w państwie zakonu krzyżackiego i innych miast związanych z Hanzą. Opiera się ona głównie na budownictwie ceglanym. Nowe obiekty często miały wymiar sakralny, przez co w tym okresie sztuka religijna przewyższyła świecką. Styl gotycki jest silnie związany z kulturą rycerską, mieszczańską i dworską.

Okresy rozwoju

W każdym kraju, w którym rozwijał się ów styl, można zauważyć trzy etapy:

  • gotyk wczesny (fr. primaire 1150–1200, ang. early English ok. 1180–1270, niem. Frühgotik 1230–1300);
  • gotyk pełny, czyli dojrzały (fr. rayonnant 1200–50, ang. decorated style 1250–1360, niem. Hochgotik 1300–50 lub 1400);
  • gotyk późny (fr. flamboyant płomienisty, ang. perpendicular style, niem. Spätgotik, także deutsche Sondergotik, trwający do przełomu XV i XVI w.).
przewodnik po toruniu

 

Styl gotycki – po toruńsku

To właśnie w Toruniu możemy podziwiać największą po Krakowie ilość oryginalnych zabytków sztuki i architektury gotyckiej. Ze względu na to dziedzictwo toruńska starówka już od ponad 24 lat (wpisana 4 grudnia 1997 roku) znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO!

Poniżej przedstawiam charakterystyczne elementy kanonu gotyckiego, jaki dostrzec możemy w architekturze naszego miasta:

przewodnik po toruniu

Łuk ostry w konstrukcji i dekoracji pozwalał na wznoszenie strzelistych i smukłych kościołów o zredukowanych murach magistralnych, zastąpionych wielkimi oknami witrażowymi.

przewodnik Toruń

Portal to ozdobne architektoniczne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach. Na zdjęciu widoczny w wejściu do Kościoła Najświętszej Marii Panny.

zwiedzanie torunia

Maswerk to dekoracyjny, geometryczny wzór architektoniczny odkuty z kamienia lub zrobiony z cegieł, używany do wypełnienia górnej części gotyckiego okna. Początkowo była to kombinacja kół, sześcioliści, łuków ostrych. W gotyku dojrzałym i późnym zaczęto stosować motyw rybiego pęcherza oraz cztero- i trójliścia.

Na zdjęciu witraża Katedry św. Janów maswerkowi towarzyszy laskowanie – dekoracja złożona z wąskich, pionowych prętów (lasek) o zróżnicowanym profilu, wypełniających otwór okienny lub blendę, połączonych w części górnej łukami.

Występuje także jako dekoracja ścian, murów, wimperg, blend. Taki element jest nazywany ślepym maswerkiem.

zwiedzaj torun

Blenda (inaczej ślepe okno) to płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, bez prześwitu (otworu okiennego). W stylu gotyckim często stosowana dla optycznego odciążenia konstrukcji. Blendy charakterystyczne były dla architektury gotyckiej, często stosowane jako dekoracja szczytów, mogły być tynkowane na biało lub wypełnione malowanym maswerkiem imitującym laskowania okien. Zdjęcia blend wież Kościoła Najświętszej Marii Panny.

toruń zwiedzanie

Wimperga to dekoracyjne wykończenie w kształcie wysokiego trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo charakterystyczne w architekturze. Wykonany z kamienia lub cegły. Pole trójkąta rzeźbione ślepym lub ażurowym maswerkiem lub gładkie. Krawędzie zdobione motywami dekoracyjnymi w kształcie zwiniętego liścia, czołgankami inaczej zwanymi żabkami. Zwieńczony kwiatonem albo krzyżem. Na zdjęciu widoczna nad wejściem do Domu Mikołaja Kopernika.

przewodnik torun

Sklepienie krzyżowo-żebrowe to rodzaj sklepienia o wyraźnie zaznaczonych łękach przez wymurowanie żeber w miejscu przenikania kolebek.

oprowadzanie po toruniu

Sklepienie gwiaździste to najczęściej sklepienie krzyżowo-żebrowe, w którym wprowadzono dodatkowy podział pól, tworząc obraz gwiazdy.

przewodnik torun

Ossuarium to wolno stojące budowla wznoszona w obrębie cmentarzy. W przypadku, gdy w miejscu starego zakładano nowy cmentarz, umieszczano w nich ekshumowane szczątki zmarłych. Ossuaria tworzono też w miejscach wielkich bitew, po epidemiach lub klęskach głodu.

przewodnik po toruniu

Sterczyna (inaczej pinakiel) to pionowy element dekoracyjny w postaci smukłej kamiennej wieżyczki, zakończonej od góry iglicą, której krawędzie udekorowane są żabkami i która zwieńczona jest kwiatonem. Pinakiel obok swojej dekoracyjnej roli pełnił też funkcję dociążającą przyporę. Dodatkowe obciążenie pinaklem kierowało wektor ukośnej siły rozporu sklepienia (przenoszonej przez łęk oporowy na przyporę) bardziej w dół. Chroniło to ścianę budynku przed skrzywieniem przez siłę rozporu sklepienia i dzięki temu pozwalało na zachowanie stateczności konstrukcji.

przewodnik toruń

Żabka (także czołganka) jest to architekturze i rzeźbie gotyckiej detal ozdobny w kształcie pączków lub zwiniętych listków odchylających się na zewnątrz. Umieszczano je w równych odstępach na krawędziach skośnych (np. krawędziach dachów, wieżyczek, wimperg itp.) w celu ich wizualnego urozmaicenia.

przewodnik torun

Skarpa, szkarpa, przypora – pionowy element konstrukcyjny budowli, mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku w postaci filara. Zadaniem przypory jest wzmocnienie ściany oraz przenoszenie ciężaru sklepienia (lub sklepień) budowli na podłoże (grunt, fundament).

 

Oglądana z boku rozszerza się ku dołowi schodkowo lub pochyło. Podtrzymuje ścianę i równoważy siły rozporowe od znajdujących się w środku łęku lub sklepienia. Umożliwia stosowanie dużych, wysokich okien, zajmujących dużą powierzchnię ścian, które przez to traciły swoją funkcję nośną. Stosowany także w budowlach technicznych jak ściany fortyfikacji, kanałów itp.

przewodnik toruń

Łuk (łęk) przyporowy to element systemu przyporowego, którego zadaniem jest przejęcie sił ukośnych (sił parcia) ze sklepienia nad nawą główną i przekazania ich na zewnętrzne przypory. Na ziemiach polskich łęki przyporowe nie były zbyt popularne. Zamiast nich stosowano szersze skarpy, widoczne w nawach bocznych, przenoszące ciężar sklepienia bezpośrednio na podłoże.

 

Źródła: https://www.torun.pl/pl/turystyka/tylko-w-toruniu/torunski-gotyk

https://pl.wikipedia.org/wiki/Gotyk

https://www.historiasztuki.com.pl/strony/002-00-10-STYLE-GOTYK.html

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/gotyk;3907025.html

Autor tekstu: Paweł Schulz

Autor zdjęć: Paweł Schulz

Redakcja: torunskiprzewodnik.pl

Data publikacji: 15.10.2020

Call Now Button